काठमाडौं । पछिल्ला वर्षहरूमा अस्वस्थ खानपान, शारीरिक गतिविधिको कमी र तनावपूर्ण जीवनशैलीका कारण उच्च कोलेस्टेरोलको समस्या बढ्दै गएको चिकित्सकहरूले बताएका छन् । विशेषगरी “खराब कोलेस्टेरोल” भनिने एलडीएल (LDL) को मात्रा बढ्दा मुटु तथा रक्तनलीसम्बन्धी रोगको जोखिम उच्च हुने स्वास्थ्य विज्ञहरूको भनाइ छ ।
स्वास्थ्यसम्बन्धी विभिन्न अध्ययनअनुसार कोलेस्टेरोल शरीरमा आवश्यक चिल्लो पदार्थ भए पनि यसको अत्यधिक मात्रा स्वास्थ्यका लागि हानिकारक बन्न सक्छ । शरीरमा एलडीएल बढी हुँदा रक्तनलीमा बोसो जम्न थाल्छ, जसले रक्तसञ्चार अवरुद्ध गरी हृदयघात र स्ट्रोकको जोखिम बढाउने बताइएको छ । अर्कोतर्फ एचडीएल (HDL) लाई “राम्रो कोलेस्टेरोल” मानिन्छ, जसले रक्तनलीमा जमेको बोसो हटाउन मद्दत गर्छ ।
विशेषज्ञहरूका अनुसार धेरै तेलिलो तथा जंक फुड सेवन, धूम्रपान, मदिरा सेवन, मोटोपना, मधुमेह र व्यायामको कमीले खराब कोलेस्टेरोल बढाउने गर्दछ । नेपालमा समेत जीवनशैली परिवर्तनसँगै डिस्लिपिडेमिया अर्थात् कोलेस्टेरोल असन्तुलनको समस्या बढ्दै गएको विभिन्न स्वास्थ्य संस्थाहरूले उल्लेख गरेका छन् ।
चिकित्सकहरूले कोलेस्टेरोल नियन्त्रणका लागि नियमित व्यायाम, हरियो सागसब्जी तथा फाइबरयुक्त खाना सेवन, धूम्रपान तथा मदिराबाट टाढा रहन र नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गर्न सुझाव दिएका छन् । कम्तीमा वर्षमा एक पटक “लिपिड प्रोफाइल” परीक्षण गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ ।
उच्च कोलेस्टेरोललाई “सायलन्ट किलर” समेत भनिन्छ, किनभने प्रारम्भिक अवस्थामा यसको स्पष्ट लक्षण नदेखिन सक्छ । त्यसैले समयमै सचेत हुन चिकित्सकहरूले आग्रह गरेका छन् ।
खराव कोलेस्टेरोल बढ्दा शरिरमा कस्ताे लक्ष्ण देखिन्छ ?
खराब कोलेस्टेरोल (LDL) बढ्दा सुरुमा धेरैजसो मानिसमा स्पष्ट लक्षण देखिँदैन । त्यसैले यसलाई “Silent Killer” पनि भनिन्छ । तर कोलेस्टेरोल धेरै बढेर रक्तनलीमा बोसो जम्न थालेपछि शरीरमा विभिन्न संकेत देखिन सक्छन् ।
खराब कोलेस्टेरोल बढ्दा देखिन सक्ने लक्षण
- छाती दुख्ने वा भारी हुने
- सास फेर्न गाह्रो हुने
- छिट्टै थकान महसुस हुने
- टाउको दुख्ने वा चक्कर आउने
- हातखुट्टा झमझमाउने
- हिँड्दा खुट्टा दुख्ने
- रक्तचाप बढ्ने
- मुटुको धड्कन असामान्य हुने
शरीरमा देखिन सक्ने अन्य संकेत
- आँखा वरिपरि पहेंलो बोसो जस्तो दाग देखिनु
- छालामा साना पहेंला गाँठा (Fat deposits) देखिनु
- पेट र तौल अत्यधिक बढ्नु
कोलेस्टेरोल धेरै बढेपछि हुन सक्ने जोखिम
- हृदयघात (Heart Attack)
- स्ट्रोक
- रक्तनली साँघुरिने समस्या
- उच्च रक्तचाप
तर धेरै व्यक्तिमा कुनै लक्षण नदेखिए पनि कोलेस्टेरोल उच्च हुन सक्छ । त्यसैले ३० वर्षपछि नियमित रूपमा “लिपिड प्रोफाइल” परीक्षण गर्नु राम्रो मानिन्छ,
लिपिड प्रोफाइल परीक्षण के हो?
लिपिड प्रोफाइल परीक्षण एक रक्त परीक्षण हो जसले तपाईंको रक्तप्रवाहमा परिसंचरण हुने विभिन्न लिपिडहरू – बोसोको स्तर मापन गर्दछ। यो परीक्षण कोलेस्ट्रोल स्तर, ट्राइग्लिसराइड्स, र समग्र लिपिड सन्तुलनको मूल्याङ्कन गर्न महत्त्वपूर्ण छ, जुन हृदय स्वास्थ्यको आवश्यक सूचक हुन्।
लिपिड प्रोफाइल परीक्षण किन गरिन्छ?
लिपिड प्रोफाइल परीक्षणले तपाईंको रगतमा बोसोको स्तरको बारेमा महत्त्वपूर्ण जानकारी प्रदान गर्दछ। कोलेस्ट्रोल र ट्राइग्लिसराइड्स हृदय रोगको विकासमा महत्त्वपूर्ण योगदानकर्ता भएकोले, तिनीहरूको स्तरको अनुगमनले हृदयघात, स्ट्रोक र परिधीय धमनी रोग जस्ता गम्भीर अवस्थाहरूलाई रोक्न मद्दत गर्न सक्छ। नियमित परीक्षणले स्वास्थ्य सेवा प्रदायकहरूलाई लक्षणहरू देखा पर्नु अघि नै उच्च कोलेस्ट्रोल स्तर पहिचान गर्न र हृदय समस्याहरूको जोखिम कम गर्न निवारक कदम चाल्न सक्षम बनाउँछ।
