ई. रमेश सुवेदी
नेपाललाई प्रायः “अभावको मुलुक” भनेर चित्रण गर्ने गरिएको छ। रोजगारीको कमी, स्रोतसाधनको न्यूनतम उपयोग, प्रविधि र पूर्वाधारमा ढिलाइका कारण नेपाललाई पछाडि परेको मुलुकका रूपमा देखाइन्छ। तर वास्तविकता भने फरक छ, नेपाल अभावले होइन, सम्भावनाले भरिएको भूमि हो।
हाम्रो माटोमा जलस्रोत, कृषि सम्भावना, जैविक विविधता, पर्यटन र सांस्कृतिक सम्पदा जस्ता असीमित अवसरहरू छन्। यी सम्पदाले नेपाललाई विश्व स्तरीय प्रतिस्पर्धामा उभ्याउन सक्छन्। तर समस्या कहाँ छ भने यी सम्भावनालाई सदुपयोग गर्ने दृष्टि, स्पष्ट नीति र कार्यान्वयनमा निरन्तर कमी रहँदै आएको छ। नेतृत्वको खाँचो आज नेपाललाई आवश्यक नेतृत्व केवल पदमा बस्ने होइन, मूल्यमा आधारित हुनु जरुरी छ। यस्तो नेतृत्व जसले— जनताको मन बुझ्न सकोस्, ज्ञान र अनुभवका आधारमा निर्णय लिन सकोस्, इमानदारीपूर्वक सेवा गर्ने संस्कार बोकोस्।
विगतका असफलताहरूले स्पष्ट देखाएको छ—नीति मात्र पर्याप्त हुँदैन, इमानदार र प्रतिबद्ध नेतृत्व नै राष्ट्रलाई रूपान्तरणतर्फ डोर्याउने प्रमुख आधार हो। युवाको शक्ति, राष्ट्रको भविष्य नेपालको जनसङ्ख्यामा युवाको हिस्सा उल्लेखनीय छ। तर विडम्बना के छ भने, धेरैजसो युवा आफ्नै क्षमता र पसिना विदेशी भूमिमा खर्चिरहेका छन्। यसले छोटो अवधिमा आम्दानी ल्याए पनि दीर्घकालीन रूपमा राष्ट्रलाई शक्तिहीन बनाइरहेको छ। यदि यही ऊर्जा, सृजनशीलता र उत्साहलाई आफ्नै देशमै सदुपयोग गर्ने वातावरण निर्माण गरियो भने—नयाँ उद्योगहरू जन्मिनेछन्, रोजगारी सिर्जना हुनेछ, र नेपाललाई ‘उदयमान राष्ट्र’का रूपमा स्थापित गर्न सकिन्छ। सम्भावनाबाट यथार्थतर्फ नेपाललाई ‘अभावको कथा’ भन्दा ‘सम्भावनाको कथा’ले बलियो बनाउँछ। तर सम्भावना नारामा मात्र सीमित रहनु हुँदैन।
जलस्रोतलाई ऊर्जा उत्पादनमा, कृषि प्रणालीलाई आधुनिकीकरणमा, पर्यटनलाई विश्व स्तरको आकर्षणमा, र संस्कृतिलाई पहिचान र गौरवमा परिणत गर्न सकियो भने—नेपालको आर्थिक रूपान्तरण सम्भव छ। हाम्रो साझा जिम्मेवारी रूपान्तरणको जिम्मेवारी केवल सरकार वा नेतृत्वको मात्र होइन, प्रत्येक नागरिकको पनि हो।
युवादेखि व्यवसायी, कृषकदेखि विद्यार्थी, सबैले आफ्नो क्षेत्रमा सृजनशीलता, इमानदारी र प्रतिबद्धता देखाउन सके—नेपालको समृद्धि केवल सपना होइन, यथार्थ बन्न सक्छ। नेपाललाई अभावले होइन, सम्भावनाले परिभाषित गर्ने दिन टाढा छैन। तर त्यसका लागि हामी सबैले साझा जिम्मेवारी लिनै पर्छ—सिर्जना गरौँ, नेतृत्व गरौँ, परिवर्तन ल्याऔँ।
लेखक :-ई. रमेश सुवेदी प्रबन्ध निर्देशक तथा प्रमुख इन्जिनियर, जुपिटर नेपाल लेखक जलस्रोत अभियन्ता, प्रेरक वक्ता, उद्यमशीलता प्रशिक्षक तथा सामाजिक रूपान्तरणका लागि सक्रिय अभियन्ता हुन्।
