ईश्वर थापा मगर
द्धितिय सचिव, नेपाल मगर संघ वागमती प्रदेश समिति
माघे सकरान्ति, नेपाली समाजको महत्त्वपूर्ण पर्व, मगर समुदायमा विशेष सांस्कृतिक र सामाजिक महत्त्व राख्छ। यो पर्व मगर समुदायमा मात्र होइन, नेपालभरकै विभिन्न जाति र समुदायले फरक-फरक ढंगले मनाउने गर्छन्। तर, मगर समाजमा यस पर्वको सांस्कृतिक र सामाजिक पक्ष अझै आकर्षक र विशिष्ट छ।
माघे सकरान्तिको परम्परागत पक्ष
माघे सकरान्तिमा मगर समुदायले आफ्नो घरमा चेलिवेटी, ज्वाइँचेला र अन्य आफन्तजनलाई बोलाएर भोजन गराउने परम्परा छ। यो दिन तरुल, गूड, तिलको परिकार, मासु र अन्य परम्परागत खानेकुरा खुवाइन्छ। परिवार र आफन्तबीच भेटघाट गरेर सामाजिक एकता र आत्मीयताको भावना सुदृढ गर्ने यस पर्वको विशेषता हो।
मनोरञ्जन र खेलकुद
मगर समुदाय आफ्नो मनोरञ्जनमुखी स्वभावका लागि प्रसिद्ध छ। माघे सकरान्तिका अवसरमा उनीहरूले विभिन्न खेलकुद र सांस्कृतिक कार्यक्रमहरू आयोजना गर्छन्।
- तारो हान्ने प्रतियोगिता: बन्दुक, धनुवाण वा गुलेलीको प्रयोग गरेर तारो हान्ने खेल मगर समाजमा विशेष लोकप्रिय छ।
- गोरु जुधाई: गोरु जुधाई खेल मगर समुदायमा मात्र नभई समग्र नेपाली समाजको परम्परागत खेल हो, जसले यस पर्वलाई थप रोमाञ्चक बनाउँछ।
- गिर खेल: गिर (हाड मेला वा कसरत खेल) मगर समाजमा माघे सकरान्तिको मनोरञ्जनात्मक पक्ष हो। यसले शारीरिक तन्दुरुस्ती र साहसको प्रदर्शनलाई प्रोत्साहन गर्छ।
सांगीतिक र नाचगानको महत्त्व
मगर समुदायले गीत, संगीत र नृत्यलाई आफ्नो सांस्कृतिक पहिचानको अभिन्न अंश मान्छन्। माघे सकरान्तिका अवसरमा विभिन्न परम्परागत गीत गाउँदै, नृत्य गर्दै पर्वको उत्सव मनाउने गरिन्छ।
- घाँटु र सोरठी नृत्य: मगर समुदायमा चर्चित नृत्य शैली, जसले उनीहरूको सांस्कृतिक सम्पदा झल्काउँछ।
- मादल र बाँसुरीको प्रयोग: परम्परागत बाजाहरूको तालमा मगर समुदायको नाचगान विशेष आकर्षणका रूपमा प्रस्तुत हुन्छ।
सामाजिक र सांस्कृतिक आयाम
माघे सकरान्तिले मगर समाजमा सामुदायिक भावना र सांस्कृतिक एकता मजबुत बनाउँछ। यो पर्वले परम्परा, संस्कार र सामाजिक सम्बन्धलाई जीवित राख्न मद्दत पुर्याउँछ। आफन्तबीच भेटघाट, नयाँ पुस्तालाई परम्परा हस्तान्तरण गर्ने अवसरका रूपमा पनि यस पर्वलाई हेरिन्छ।
मगर समुदायको पर्व भएकाले यसमा मनोरञ्जन र सांस्कृतिक महत्त्वलाई उच्च प्राथमिकता दिइन्छ। यसले परिवार, समाज र समुदायलाई एकताबद्ध गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ।
निष्कर्ष
माघे सकरान्ति मगर समुदायको सांस्कृतिक सम्पदा मात्र नभई सामाजिक सम्बन्ध सुदृढ पार्ने पर्व हो। परम्परागत परिकार, खेलकुद, नाचगान र आपसी भेटघाटले यो पर्वलाई विशेष बनाउँछ। मगर समुदायको सांस्कृतिक जीवनशैली र मनोरञ्जनमुखी स्वभावलाई उजागर गर्ने यो पर्वले नेपाली सांस्कृतिक विविधतामा विशेष योगदान पुर्याउँछ।
